Οι Κρατικές Οικονομικές Υπηρεσίες της Νοτίου Αφρικής (SARS) βρίσκονται σε μια διαδικασία στρατηγικής αναδιάρθρωσης (re-engineering), η οποία ξεκίνησε το 1999.

Στόχος είναι η μεταμόρφωση μιας κρατικής υπηρεσίας, που χαρακτηρίζεται από ένα δημοσιο-υπαλληλικό πνεύμα, σε ένα οργανισμό ικανό να μαθαίνει, να καινοτομεί και να προοδεύει, χρησιμοποιώντας παράλληλα και πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης. Ο απώτερος σκοπός της αναδιάρθρωσης είναι η παροχή υπηρεσιών ποιότητας, σε σύντομο χρονικό διάστημα και με το μικρότερο κόστος.
Αυτή η αλλαγή βέβαια, συνεπάγεται έναν καινούριο προσανατολισμό: συστηματική σκέψη, δημιουργία κοινού οράματος, εργασία ανά ομάδες και ατομική ανάπτυξη. Για να επιτευχθεί όμως η ομαδικότητα ως το νέο εργασικό πρότυπο στον SARS, έπρεπε πρώτα να αμφισβητηθεί τόσο η εγκυρότητα της προηγούμενης ιεραρχικής κουλτούρας όσο και η οργανωσιακή δομή των τμημάτων του.

Η προφανής πρόκληση είχε δύο όψεις: κατά πρώτο λόγο το ‘νέο’ και ‘μεταμορφωμένο’ ανθρώπινο δυναμικό δεν είχε προβληθεί αρκετά και κατά δεύτερο, δεν ήταν ξεκάθαρο πως ο οργανισμός SARS θα αξιολογούσε τα εργασιακά αποτελέσματα, αν το προφίλ του ανθρώπινου δυναμικού δεν ήταν στο σύνολό του, γνωστό.
Στη νέα και δημοκρατική Νότια Αφρική, το ανθρώπινο δυναμικό που στελεχώνει οργανισμούς όπως τον SARS, χαρακτηρίζεται από μία έντονη διαφορετικότητα όσο αφορά τις δεξιότητες και την καταλληλότητά του. Για τον οργανισμό SARS, το θέμα αυτό είχε την εξής προσέγγιση: αναγνώριση των ηγετικών και ομαδικών ρόλων, συνδυάζοντας την κατάλληλη εκπαίδευση βάσει της διαφορετικότητάς τους, υπολογίζοντας ταυτόχρονα και τα εργασιακά καθήκοντα.

Τον Ιούλιο του 2001, η εταιρεία συμβούλων 7i, ανέλαβε την υπεργολαβία για  τη σχεδίαση μίας μεθόδου για την προ-αξιολόγηση των εκπαιδευτικών αναγκών των ομαδαρχών, με στόχο τον καθορισμό του περιεχομένου, του εύρους και του επιπέδου εκπαίδευσης που θα έπρεπε να τους δοδεί. Η εταιρεία 7i χρησιμοποίησε το σύστημα των εργασιακών χαρακτήρων Belbin ως συμπληρωματική μέθοδο αναγνώρισης των ρόλων που είχαν ήδη ταυτοποιηθεί, σε προηγούμενες έρευνες από τον SARS.
Τα προφίλ που παράχθηκαν, αντιστοιχήθηκαν με τις δεξιότητες που είχαν πρωτίστως οριστεί ως απαραίτητες για την επιτυχία της στρατηγικής αναδιάρθρωσης και της επιχειρηματικής πορείας του οργανισμού.

Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας, ήταν ότι το θέμα ‘ηγετικός ρόλος’ θα έπρεπε να επαναπροσδιοριστεί με τα νέα στοιχεία περί οράματος, αυτογνωσίας και καινοτόμων τάσεων που ήρθαν στην επιφάνεια.

Η εταιρεία 7i μετά από αυτό, είχε την ευκαιρία να αξιολογήσει το θέμα περισσότερο, κερδίζοντας τον Μάιο του 2002, το συμβόλαιο για να διεξάγει μία ολοκληρωμένη έρευνα ικανοτήτων, δεξιοτήτων και μία δημογραφική απογραφή για όλο το υπαλληλικό προσωπικό του τμήματος τελωνιακού ελέγχου του SARS.
Η διερεύνηση των εργασιακών χαρακτήρων χρησιμοποιώντας τα συστήματα Belbin σε πάνω από 1600 άτομα, είχε ως στόχο τον καθορισμό της απαιτούμενης εκπαίδευσής τους και τη διασφάλιση ότι η ομαδικότητα θα πετύχαινε. Η αναγκαιότητα όμως της χρησιμοποίησης των συστημάτων Belbin βασίστηκε και στην εξακρίβωση των παρακάτω παραγόντων:

Η εφαρμογή Belbin είχε θετική επίδραση στο ηθικό των ατόμων. Οι ομαδικές ασκήσεις επέτρεψαν την κατανόηση και αποδοχή του κάθε ομαδικού ρόλου και μέλους, ενώ οι πληροφορίες από τα προφίλ των εργασιακών χαρακτήρων, στήριξαν τις προσπάθειες για την ανάπτυξη των ατόμων και των ομάδων.

Ένα πολύ καλό χαρακτηριστικό των συστημάτων Belbin, κατά την άποψη της επιτροπής για το εθνικό πλαίσιο σπουδών και κριτιρίων της Νοτίου Αφρικής [NQF] , είναι ότι η βάση του στηρίζεται σε πειραματικές παρατηρήσεις και όχι σε ψυχολογικές δομές, παρέχοντας με αυτό τον τρόπο, σημαντικές πληροφορίες για την δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων με εμφανή βελτίωση της (εργασιακής) συμπεριφοράς.  

Περιληπτικά, οι παράγοντες που συντελούν στην προτίμηση των συστημάτων Belbin στη Νότια Αφρική είναι ότι πληρεί τις νομικές προϋποθέσεις στους παρακάτω τομείς:

Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που κρίθηκαν απαραίτητα από τον οργανισμό SARS στη στήριξη του αναδιαρθρωτικού αυτού εγχειρήματος, περιλαμβάνουν μία σειρά διαδικασιών όπως:

Όλες αυτές οι διαδικασίες και στόχοι ταιριάζουν απόλυτα με τον σκοπό και τη χρησιμότητα των συστημάτων Belbin για την καλύτερη προώθηση της ομαδικότητας στον εργασιακό χώρο.       

Συνοψίζοντας, η φιλοσοφία Belbin διευκολύνει την σχεδίαση εκπαιδευτικών προγραμμάτων βάσει των πραγματικών καθημερινών εργασιακών καθηκόντων, στηρίζοντας την μεθοδολογία της επιτροπής [NQF] για μια εκπαίδευση με πρακτικά αποτελέσματα και βάσει των κριτιρίων της περί ποιότητας και δεξιοτήτων, που είναι τόσο σημαντικά για την Νότιο Αφρική σήμερα.

Carol Koffman και Natalie Robbs
7i Management Consultants
Sandton, Νότια Αφρική